سایر

آشنایی با اصطلاحات تخصصی فولاد و آلیاژ

اصطلاحات تخصصی فولاد

تجهیزات زیادی در صنعت ساختمان به کار برده می شوند، که یکی از مهم ترین آن ها، فولاد آلیاژ می باشد. فولاد و آلیاژ یکی از متداول ترین مواد استفاده در این صنعت است که طبق شرایط خاصی شکل می گیرد. ولی چیزی که حائز اهمیت است، در این بخش می خواهیم راجع به اصطلاحات تخصصی فولاد و آلیاژ صحبت کنیم و بدانیم که هر اصطلاح به چه معناست.

بررسی کلی اصطلاحات تخصصی فولاد و آلیاژ

اصطلاحات مرتبط با کربن دهی  و کربن زدایی

  • کربن زدایی ناقص فولاد: این اصطلاح به نوعی فرآیند کربن زدایی فولاد گفته می شود که کاهش کربن را به صورت ناقص انجام می شود و کامل نیست.
  • کربن دهی سطحی: این اصطلاح یکی از اصطلاحات تخصصی فولاد و آلیاژ، به معنای غنی سازی مقدار کربن لایه سطحی است. این پروسه به وسیله انجام عملیات ترموشیمیایی، وابسته به ماده کربن دهی است که چند روش کربن دهی شامل کربن دهی گازی، حمام نمک، پودری و خمیری در آن وجود دارد.
  • عمق کربن دهی سطحی: به فاصله عمودی از یک قطعه فولاد تا نقطه ای از آن که درصد کربن متناسب با اهداف کاربردی مورد نظر است، گفته می شود. عمق کربن دهی سطحی را میتوان به وسیله برخی خواص مکانیکی، که مقدار آن ها به درصد کربن وابسته دارد، مانند زمینه کریستالی فولاد یا مقدار سختی بیان نمود.
  • کربن زدایی کامل فولاد : در این مرحله جذب کربن موجود در فولاد به طور کامل انجام می شود.

با انواع فولاد آشنا شوید

اصطلاحات مرتبط با خنک کنندگی

  • خنک شدن: اصطلاح خنک شدن فولاد به معنای کاهش و کم شدن  دمای یک قطعه کار می باشد.
  • ماده خنک کننده: این مورد علاوه بر اصطلاحات تخصصی فولاد و آلیاژ، به یک ماده ی اولیه در این پروسه اشاره می کند. در واقع ماده مورد نیاز و لازم برای خنک شدن قطعه کار، ماده خنک کننده گفته می شود.
  • دمای خنک کردن فولاد و آلیاژ: دمایی که در آن قطعه کار از آن شروع به خنک شدن می کند.
  • مدت زمان خنک شدن فولاد: این اصطلاح مدت زمان بین آغاز و پایان خنک شدن است. به عبارتی اگر به صورت دقیق بخواهیم ذکر کنیم مدت زمان بین دو نقطه از نمودار خنک شدن است.
  • سرعت خنک شدن فولاد: کاهش و کم شدن دمای قطعه کار در مدت زمان مشخص و تعیین شده ای است که برای نقطه ای معین یا بخشی از خنک شدن به کار برده می شود.
  • نمودار خنک شدن فولاد و آلیاژ: نمودار خنک شدن، قطعه کار دمای یک نقطه معین شده، از قطعه کار را در ارتباط با زمان تعیین می کند.
  • جریان خنک شدن فولاد و آلیاژ : به معنای توزیع دما در یک قطعه از کار می باشد. البته این جریان در زمانی است که خنک شدن در ارتباط با زمان صورت می گیرد. به طور کلی جریان خنک شدن مجموعه ای از نمودارهای خنک شدن نقاط مختلف در آن می باشد.

اصطلاحات مرتبط با کوئنچ

  • مدت زمان کوئنچ فولاد و آلیاژ: محدوده زمانی از زمان آغاز تا پایان مرحله به معنای کوئنچ  است.
  • کوئنچ کردن فولاد و آلیاژ: این اصطلاح به معنای خنک شدن قطعه کار در سرعتی بیش از خنک شدن آن در هوا است. همچنین خنک شدن فولادهای آستنیتی از دمای بالا می باشد. این کار به منظور ایجاد یک ساختار کریستالی آستنیتی با چقرمگی مناسب راحتی صورت می گیرد. لازم به ذکر است که اگر این فعالیت در هوا صورت گیرد نیز کوئنچ  کردن نامیده می شود.
  • ماده کوئنچ : ماده ای به منظور انجام عملیات کوئنچ بر روی فولاد است.
  • دمای کوئنچ : دمایی که در آن دما کوئنچ خواهد شد.

اصطلاحات مرتبط با سختی

  • پیر سختی: این اصطلاح یک نوع عملیات حرارتی برای فولاد است که از ایجاد محلول جامد فوق اشباع و همچنین از سرد کردن با سرعتی که میزان انحلال موجود به قوت خویش باقی مانده و سپس مرحله رسوب دهی تشکیل شده است.
  • سخت کاری آس فرمینگ فولاد: به نوعی عملیات حرارتی مکانیکی، سخت کاری گفته می شود که از آستنیت کردن، سرد کردن در دمایی که میل به تحویل خیلی پایینتر است، شکل دادن ضمن جلوگیری از تبلور مجدد و نهایتا سرد کردن بعدی به منظور دستیابی به سختی مورد نظر تشکیل شده است.
  • آزمایش سختی فولاد: سخت کردن نمونه هایی که کربن دهی در آن سطحی نشده است، برای تعیین خواص مکانیکی قابل دستیابی نقاطی از قطعه کار کربوره که کربن دهی نخواهد شد.
  • سخت کاری مستقیم فولاد: کوئنچ مستقیم یک قطعه کار فولاد، درصورت نیاز بعد از سرد کردن آن و در دمایی که برای سخت کاری آن بعد از کربن دهی صورت می گیرد، مناسب است.
  • سخت کاری مضاعف فولاد : این اصطلاح به معنی سخت کردن مضاعف یک قطعه فولاد کربن دهی سطحی شده است. در این مرحله کوئنچ اولیه مستقیما بعد از کربن دهی، از دمای سختی مغز فولاد انجام میشود. سپس دومین مرحله کوئنچ  از دمای سخت کاری لایه سطحی صورت خواهد گرفت. (به کربوره کردن ر.ک).
  • حداکثر سختی پذیری فولاد: به حداکثر سختی پذیری ایجاد شده در قطعه بعد از مرحله سخت کاری که تحت شرایط مربوط به آن اعمال شده است گفته می شود. این سختی پذیری در درجه اول به میزان کربن موجود در آستنیت که به صورت محلول جامد است، بستگی دارد. برای نمونه سختی که حاصل برش با گاز یا جوشکاری است و به صورت ناخواسته به دست می آید جزو سختی ماکزیمم به حساب می آید.

اصطلاحات مرتبط با پیرسازی

  • پیرسازی فولاد: این اصطلاح به طور کلی برای تغییر دادن ویژگی های مربوط به یک فلز به کار می رود که در حالت پایداری ترمودینامیکی قرار نگرفته است و در ارتباط با دما و زمان است.
  • پیرسازی طبیعی فولاد : پیرسازی طبیعی در دمای محیط و بدون دخالت هیچ یک از پارامترهای دیگر انجام می شود. لازم است بدانید که بین آن با پیرسازی مصنوعی فرق وجود دارد.
  • پیرسازی مصنوعی فولاد: پیرسازی مصنوعی به معنای گرم کردن تا دمای مناسب، و همچنین خنک کردن تا دمای پایین و ایجاد نوسان حرارتی در یک محدوده است. این جریان می تواند شامل دمای محل نیز شود. همچنین تغییر شکل یا توسط ترکیبی نیز در دسته این مراحل محسوب می شود.

اصطلاحات مرتبط با آستنیتی کردن

  • مدت زمان آستنیته کردن فولاد: محدوده زمانی در دمای آستنیتی از آغاز تا پایان نگهداری قطعه
  • آستنیتی کردن فولاد: گرم کردن و نگهداری در دمای بالاتر از Ac1 برای تشکیل دادن ساختار آستنیت.
  • دمای آستنیتی کردن فولاد: دمایی که در آن یک قطعه کار در مرحله آستنیت شدن نگهداری خواهد شد.

عملیات حرارتی

منظور از این اصطلاح به عنوان یکی دیگر از اصطلاحات فولاد و آلیاژ، مراحلی است که در جریان آن قطعه کار یا بخشی از آن تحت شرایط زمانی و دمایی قرار خواهد گرفت. همچنین در زمان لزوم تحت تاثیرات فیزیکی و شیمیایی قرار داده می شود. این کار انجام می شود تا قطعه کار دچار خواص شود. البته که انجام این کار برای مراحل ماشینکاری بعدی و یا برای اهداف کاربردی الزامی است. این اصلاح در اصل یک واژه دقیق و معین نخواهد بود و نباید با واژه هایی مانند شکل دادن گرم و تغییر شکل گرم فلزات اشتباه شود.

سایر اصطلاحات

  • آلومینیوم دهی فولاد : این اصطلاح به معنی غنی سازی لایه سطحی قطعه کار به وسیله عنصر آلومینیوم از طریق عملیات ترموشیمیایی است.
  • مدت زمان برگشت فولاد : مدت زمان نگهداری قطعه در دمای برگشت
  • برگشت دادن فولاد: به معنای حرارت دادن قطعه کار سخت شده ای است که تا دمایی بین دمای محیط و Ac1 صورت می گیرد. همچنین نگهداری آن در این دما با انجام دادن مرحله خنک کردن بعدی که متناسب با اهداف کاربردی آن است در این فعالیت تاثیر دارد.
  • تردی برگشت فولاد و آلیاژ: در این اصطلاح چقرمگی کاهش یافته شده که بعد از نگهداری یا خنک کردن به صورت آهسته و آرام، در محدوده حرارتی معینی در مرحله برگشت یا مرحله مشابه زمانی و دما شکل می گیرد.
  • دمای برگشت: به دمایی گفته می شود که در مرحله برگشت، قطعه کار در آن دما نگه داشته می شود.
  • مدت زمان گرم کردن سطحی فولاد: این نوع از انواع اصطلاحات تخصصی فولاد و آلیاژ به مدت زمان آغاز تا پایان گرم کردن سطحی گفته می شود.
  • گرم کردن سطحی : به معنای گرم کردن یک قطعه کار تا زمانی که که دمای سطحی آن معادل دمای خواسته شده باشد.
  • اتمسفر کنترل شده : به معنای گازی است که مقدار غلظت، فشار و دما و هر یک از اجزای آن در حد معینی نگهداری شده باشد. در حقیقت به نحوی که واکنش معینی از اجزا آن با قطعه کاری که عملیات روی آن انجام یا ایجاد، تصحیح یا برطرف می شود. (احیاء اکسیداسیون، کربن دهی، کربن زدایی و غیره)

اصطلاحات تخصصی در فیلدهای دیگر

  • عمق نیتروژن دهی فولاد: به فاصله عمودی از یک قطعه فولاد نیتروژن داده شده تا نقطه ای از آن که درصد نیتروژن متناسب با اهداف کاربردی مورد نظر قرار گرفته باشد. عمق نیتروژن دهی را می توان بوسیله برخی خواص مکانیکی مانند مقدار سختی که به درصد نیتروژن بستگی دارند نیز بیان کرد. (به عمق سختی نیتروژن دهی ر.ک.).
  • رسوب دهی فولاد: نگهداری فولاد در دمای محیط یا بالاتر برای جداسازی یا جدانشینی محلول جامد فوق اشباع رسوب دهی است.
  • بازپخت سفید (بدون اکسید) فولاد: بازپخت یک قطعه فولاد یا هر قطعه ی دیگری در شرایطی که یک سطح براق (با اکسید خیلی کم) و پایدار ایجاد شود گفته می شود (به بازپخت بدون پوسته ر.ک.).
  • بردهی: غنی سازی لایه سطحی یک قطعه فولاد یا هر قطعه ی دیگری با عنصر بر به وسیله انجام عملیات ترموشیمیایی.
  • کربونیتروره کردن: غنی سازی لایه سطحی یک قطعه فولاد یا فلز به وسیله کربن و نیتروژن و عملیات ترموشیمیایی به این معنا است. همچنین بعد از انجام کربونیتروره برای هدف دستیابی به سختی مورد نظر، قطعه کار کوئنچ  خواهد شد (به کربوره کردن ر.ک.).
  • کروم دهی: غنی سازی سطحی یک قطعه کار به وسیله عنصر کروم در عملیات ترموشیمیایی.
  • بازپخت نفوذی: بازپخت یک قطعه کار در دمایی که به دمای انجماد بسیار نزدیک است و همراه با نگهداری طولانی آن صورت می گیرد که در این دما به هدف کاهش اختلاف موضعی در ترکیب شیمیایی انجام می شود.
  • لایه نفوذی: قسمتی از لایه سطحی قطعه کار یا همان فولاد می باشد. در این لایه عموما مقادیر یک یا چند عنصر آلیاژی در آن نسبت به وضعیت اولیه تغییر داده شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.