سایر

فولاد ضد زنگ یا فولاد زنگ نزن چیست؟

فولاد ضد زنگ

فولاد، یکی از قطعاتی که امروزه نقش بسیار پر رنگی در زندگی روزمره ما دارد. از ساختمان سازی تا قطعات صنعتی که هر روزه با آن ها دست و پنجه نرم می کنیم. در این مقاله قصد داریم تا درباره نوع خاصی از فولاد به نام فولاد ضد زنگ صحبت کنیم که به فولاد زنگ نزن هم شهرت دارد. فولاد ضد زنگ را می توان آلیاژی بسیار مقاوم دانست که در درجه اول آهن و کربن قرار دارد. این فولاد جزوی از فلزاتی است که مبتنی بر آهن ساخته شده اند و حدود ۱۰ درصد کروم را نیز در ترکیبات خود دارد. فولاد ضد زنگ یا همان استنلس را می توان یکی از فلزات پر کاربرد در دنیای صنعت امروزی دانست و در این مقاله قصد داریم تا به این نوع فولاد مقاوم بپردازیم.

عملکرد فولاد ضد زنگ در برابر اکسید شدن به این صورت است که اکسید کروم مانند سدی غیر قابل دید در برابر اکسیژن و همچنین رطوبت مقاومت کرده و در نهایت از خوردگی آهن و همچنین قرمزی آن محافظت می کند. این لایه اکسید کروم که قابل مشاهده هم نیست، بسیار نازک است و به همین جهت هم فلز مورد نظر ما یعنی فولاد، براق می ماند. البته با اینکه نازک و غیر قابل دید است، فولاد را از نفوذ ناپذیر در برابر آب و هوا کرده است. البته می شود گفت که علاوه بر کروم، مواد دیگری هم در فولاد مورد نظر وجود دارند که همگی دست به دست هم داده اند تا فولاد ضد زنگ تولید شود. از عناصر مورد استفاده در این فولاد می توان به سیلیکون، گوگرد، فلز مس، مولیبدن، نیتروژن، نیکل، کربن و منگنز اشاره کرد.

چرا مواد دیگر را به فولاد ضد زنگ اضافه می کنند؟

اما همانطور که گفتیم به آلیاژ فولاد، مواد دیگری هم اضافه می کنند تا خصوصیاتی علاوه بر ضد زنگ بود را به فولاد بدهند. اما بیایید با یکدیگر دلایل اضافه کردن مواد دیگر را بررسی کنیم. یکی از این دلایل، افزایش مقاومت فولاد در برابر خوردگی است. فلزات معمولا به راحتی توسط فعل و انفعالات شیمیایی، خورده می شوند و ما می توانیم با اضافه کردن موادی در بالا نام بردیم، مقاومت آلیاژ فولاد را بالا ببریم. از دیگر دلایل افزودن سایر فلزات به این آلیاژ می توان به کنترل مغناطیس فولاد، بهبود یافتن شکل پذیری، بالا بردن قدرت، بهبود دادن قابلیت جوشکاری، بالا بردن مقاومت فولاد در برابر حرارت بالا و بهبود مقاومت در برابر دمای پایین اشاره کرد.
باید این نکته را نیز بدانید که همه آلیاژ هایی که قرار است در آلیاژ فولاد ترکیب شوند، به صورت دقیق اندازه گیری می شوند تا فولاد ضد زنگ با کیفیت بسیار بالایی تولید شود. در حال حاضر نیز فولاد های ضد زنگ به دلیل مقاومت بالایی که در برابر اتفاقات محیطی دارند و همچنین مقاومت بالای آن ها در برابر خوردگی، باعث شده است تا طیف بسیار گسترده ای از کاربرد های اساسی در بازار صنعت ایران را در اختیار خود بگیرند و به نوعی این بازار را مدیون خود سازند.

پنج گروه مختلف فولاد ضد زنگ :

اما جالب است بدانید که بیش از ۱۰۰ درجه مختلف از فولاد های ضد زنگ در بازار وجود دارد که به طور کلی ما می توانیم همه آن ها را در پنج گروه متفاوت، گروه بندی کنیم. در ادامه به هر پنج گروه به صورت جامع خواهیم پرداخت.

– فولاد ضد زنگ آستنتیک

می توان گفت که پر کاربرد ترین فولاد ضد زنگ بازار، فولاد آستنتیک است. این فولاد، در برابر خوردگی و دمای بالا مقاومت بسیار خوبی دارد و با خواص مکانیکی بسیار عالی در دامنه بسیار بالایی از دما مقاوم است. موارد کاربرد این نوع فولاد هم زیاد است، برای مثال در ظروف خانگی، لوله های شناور و صنعتی و همچنین در نمای ساختمان بسیار کاربرد دارند.

– فولاد ضد زنگ دوبلکس

فولاد ضد زنگ دوبلکس نیز از جمله فولاد هایی است که در صنعتی کاربرد فراوان دارند. این نوع فولاد را می توان ترکیبی از فولاد های آستینی و فریتی دانست که قابلیت انعطاف بالایی دارند. این نوع فولاد هم، مورد استفاده در صنایع کاغذ، کشتی سازی، پتروشیمی و همچنین خمیر کاغذ می باشند. البته طبق گفته ها گرید های جدید این نوع فولاد هم برای طیف وسیعی از صنایع هم در حال توسعه است.

– فولاد فریتیک

یکی دیگر از دسته بندی های مورد نظر ما، فولاد فریتیک است. این نوع فولاد نیز ویژگی های فولاد ملایم را دارا می باشد که مقاومت بسیار بالایی در برابر ترک خوردگی و سرما دارد. مورد استفاده این نوع فولاد های ضد زنگ نیز در ماشین های لباسشویی، معماری های داخلی و همچنین دیگ بخار می باشد.

– فولاد ضد زنگ  مارتنزیتی

فولاد ضد زنگ مارتنزیتی و همچنین آستنتیک را می توان جزو فولاد های ضد زنگ سخت کننده دانست. این نوع فولاد ها با عوامل سخت کننده مختلفی همچون مس، نیوبیم و همچنین آلومینیوم ساخته شده اند. یکی از مزیت های اصلی این نوع فولاد ها، مقاومت بالای آن ها در برابر خوردگی است. علاوه بر آن جذابیت های ظاهری، مقاومت بالا در برابر گرما و سرما، سازگار با محیط زیست و با دوام بودن آن نیز قابل توجه است. همانطور که در بالا نیز گفتیم، آلیاژ های مختلفی در ترکیبات متنوع به آلیاژ فولاد اضافه می شوند تا فولاد برخی از ویژگی های خاص خود را بهبود ببخشد. برای همین است که تولیدکنندگان این نوع فولاد، درصد آلیاژ ها برایشان بسیار پر اهمیت است.

کاربرد های مختلف فولاد ضد زنگ

اما به سراغ کاربرد های متنوع فولاد زنگ برویم. به طور کلی می توانیم بگوییم که این نوع فولاد ها، همه کاره هستند و طیف وسیعی از صنایع را پوشش می دهند. این نوع فولاد اوایل در کارد و چنگال ها مورد استفاده قرار می گرفت که پس از مشخص شدن ویژگی های شگفت انگیزش، خیلی زود مسیر خود را به صنعت پیدا کرد. بهتر است بدانید که امروزه مقاومت در برابر خوردگی از اهمیت بالایی برخوردار است. این نوع فولاد ها را می توان به صورت شیت، لوله ،سیم، کویل و میله مورد استفاده قرار داد. اگر کمی به اطراف خود نگاه کنیم، خواهیم دید که بسیاری از وسیله های مورد استفاده ما از همین فولاد ضد زنگ ساخته شده اند. از سینک ظرفشویی ما تا کارد و چنگال، وسایل آشپزخانه همه و همه از این نوع فولاد ساخته شده اند.

در زمینه ابزار آلات جراحی و پزشکی هم می توان به تاج موقت در دندانپزشکی، کاشت های جراحی و هموستات اشاره کرد. در معماری و پل سازی نیز فولاد های ضد زنگ خودی نشان داده اند و در سقف فرودگاه ها و بنا ها و مساجد مورد استفاده قرار می گیرند. در صنایع خودروسازی و هوافضا نیز این نوع فولاد های سخت در بدنه خودرو، هواپیما و همچنین واگن قطار ها استفاده می شوند. می توان گفت صنایع شیمیایی را می توان جزو سخت گیر ترین صنایع در زمینه استفاده از فولادهای ضد زنگ دانست، چرا که با مخازن، لوله ها، پمپ ها شیر آلات غول پیکر سر و کار دارند که در این زمینه نیز استفاده از فولادهای ضد زنگ با کیفیت بسیار ضروری است. البته که در صنعت خودروسازی نیز می توان گفت، این نوع فولاد ها حرف اول را می زنند. در کل صنایع تولیدی دنیا مدیون فولاد های ضد زنگ هستند، شما هم اکنون با یکی از ستون های تولید دنیا آشنا شدید و انواع آن ها را شناختید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.